Yapım süreci5 dk okuma

Havuz yapımında zemin etüdü ve hafriyat nasıl yapılır, kayalık veya balçık zemin havuz yapımını engeller mi?

Havuz çukuru açılmadan önce zeminde neye bakılır, kazı nasıl yapılır, kaya ve yumuşak zemin işi nasıl değiştirir? Kazı hacmi hesabı ve keşifte sorulacaklar.

Kuş bakışı bahçede dikdörtgen prefabrik havuz
İçindekiler

Zemin etüdü nedir, havuz için neye bakar?

Zemin etüdü, bir yapının oturacağı zeminin özelliklerini belirleyen incelemedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 2019 tarihli tebliği bu işi şöyle tarif eder: sahadaki zemin ve kaya birimlerinin mühendislik özellikleri ile yeraltı suyuna ilişkin veriler toplanır ve bir raporda değerlendirilir. Tebliğ, bu etüdü bina ve bina türü yapılar için zorunlu sayar.

Bir bahçe havuzu için resmi bir rapor istenip istenmeyeceği ruhsat sürecine bağlıdır ve belediyeden belediyeye değişebilir. Rapor istenmese bile sorulacak sorular aynıdır:

  • Zemin cinsi: Kaya mı, sıkı toprak mı, kil mi, dolgu mu?
  • Taşıma gücü: Dolu havuzun yükünü oturma yapmadan taşır mı?
  • Yeraltı suyu: Su seviyesi kazı derinliğine yakın mı, mevsime göre yükseliyor mu?
  • Eğim ve çevre: Yakında istinat duvarı, bina temeli, ağaç kökü ya da gömülü hat var mı?

Dolu bir havuz ağırdır. Bir metreküp su yaklaşık bir ton gelir; yani havuzun su hacmi kadar ton, tabana yayılı yük olarak biner. Model Havuz'da su derinliği 1,50 m'dir; örneğin Znplus dikdörtgen 4×8 m havuz yaklaşık 48 m³ su alır, bu da o kadar ton yük demektir. Zeminin bu yükü her noktada eşit taşıması gerekir. Bir köşesi sağlam, bir köşesi gevşek dolgu olan taban, zamanla eşit olmayan oturma yapabilir.

Hafriyat hangi sırayla yapılır?

Hafriyat, havuz çukurunun kazılması ve çıkan toprağın uzaklaştırılmasıdır. Genel sıra şöyledir:

  1. Aplikasyon. Havuzun yeri ve kazı sınırı bahçede işaretlenir. Sınır, havuz ölçüsünden geniştir; montaj için çalışma payı bırakılır.
  2. Gömülü hatların kontrolü. Su, elektrik, kanalizasyon ve sulama hatlarının yeri kazıdan önce belirlenir.
  3. Kazı. İş makinesi çukuru proje derinliğine kadar açar.
  4. Kenarların güvenliği. Kazı kenarlarına zemine uygun eğim (şev) verilir ya da kenarlar desteklenir.
  5. Taban tesviyesi. Taban düzlenir, gevşek kısımlar alınır.
  6. Taban hazırlığı. Havuz gövdesinin oturacağı taban, sistemin gerektirdiği biçimde hazırlanır.
  7. Hafriyatın taşınması. Fazla toprak bahçede kullanılır ya da sahadan çıkarılır.

İki adımın resmi dayanağı vardır. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, kazılarda zemin yapısı, iklim koşulları ve çevredeki su kaynakları göz önüne alınarak uygun şev açısının belirlenmesini ya da hesabı yapılmış destek kullanılmasını ister. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ise hafriyat toprağının belediyenin izin verdiği sahalar dışında bir yere dökülmesini yasaklar ve taşımanın izinli araçlarla yapılmasını şart koşar.

Kazı hacmi nasıl hesaplanır?

Kazı hacmi, çukurun boyu, eni ve derinliği çarpılarak bulunur. Çukur havuzdan büyük olduğu için ölçülere çalışma payı eklenir:

Kazı hacmi = (havuz boyu + 2 × çalışma payı) × (havuz eni + 2 × çalışma payı) × kazı derinliği

Örnek hesap, yalnız yöntemi göstermek için: çalışma payı eklendikten sonra çukurun 4 m × 7 m ölçüsünde ve 1,5 m derinliğinde olduğunu düşün. Hacim 4 × 7 × 1,5 = 42 m³ eder. Bu rakamlar örnektir; Model Havuz'un kazı ölçüsü değildir. Su derinliği (1,50 m) kazı derinliği değildir; senin havuzunun kazı ölçüsünü ve kazı derinliğini Model Havuz'un vereceği yazılı tariften alırsın.

Kazılan toprak yerindeki halinden daha fazla yer kaplar; buna kabarma denir. Taşınacak hacim şöyle bulunur:

Taşınacak hacim = kazı hacmi × kabarma katsayısı

Kabarma katsayısı zemin cinsine göre değişir; rakamı kazıyı yapacak firmadan iste. Taşınacak hacmi kamyon kasasının hacmine bölersen sefer sayısını bulursun. Hafriyat bedelini de en çok bu üç şey belirler: hacim, zeminin cinsi ve döküm sahasına uzaklık.

Kayalık ya da balçık zemin neyi değiştirir?

Zor zemin, havuzun yapılıp yapılamayacağından önce nasıl yapılacağını değiştirir. Tablodaki satırlar genel mühendislik mantığıdır, senin bahçen için teşhis değildir:

ZeminKazıda ne olurTabanda dikkatEtkilediği kalem
Sıkı, doğal toprakKazı kolaydır, kenarlar dururStandart taban hazırlığıEn az sürpriz
KayaKırıcı gerekir, kazı yavaşlarTaban düz ve pürüzsüz hale getirilirSüre ve kazı bedeli
Yumuşak kil, balçıkKenarlar akabilir, makine batabilirYumuşak tabaka alınır, yerine uygun dolgu serilip sıkıştırılırKazı miktarı, dolgu, süre
Dolgu toprakKazı kolaydırDolgunun altındaki sağlam zemine inilir ya da dolgu iyileştirilirOturma riski
Yüksek yeraltı suyuÇukura su dolarDrenaj ve su tahliyesi planlanırDrenaj ve işçilik
Eğimli araziBir yan kazı, bir yan dolgu olurDolgu tarafı desteklenirİstinat ve dolgu

Yeraltı suyu ayrıca önemlidir. Suyla çevrili bir tekne nasıl yüzerse, yeraltı suyu da boş ya da yarı boş bir havuzu yukarı doğru iter. Bu yüzden suyun yüksek olduğu yerde havuzun ne zaman ve nasıl boşaltılacağı baştan konuşulur.

Kayalık zeminde iş çoğu zaman bir maliyet ve süre sorusuna dönüşür. Balçık ve dolguda ise soru taşıma gücüdür ve cevabı ancak zemini gören bir inşaat ya da jeoloji mühendisi verebilir. "Her zeminde olur" ya da "bu zeminde olmaz" diyen genel bir cümleye güvenme.

Keşifte ve teklifte ne sor?

  • Kazıyı yapacak ekibin fiyatı neyi kapsıyor?
  • Kazı ölçüsü ve derinliği ne olacak?
  • Taban nasıl hazırlanacak, taban betonu gerekiyor mu?
  • Kaya ya da su çıkarsa ek bedel nasıl hesaplanacak?
  • Çıkan toprak nereye gidecek, taşıma kimde?
  • Bahçeye iş makinesi nereden girecek?

Model Havuz'da paket fiyatına gövde, liner, sirkülasyon, merdiven, nakliye ve montaj dahildir. Kazı, hafriyat ve taban betonu ise pakette yoktur: bu işleri sen yaptırırsın, ölçüsünü ve tarifini biz veririz. Bedelini işi yapacak ekipten yazılı al. Bahçenin fotoğrafını, zemini bildiğin kadarıyla ve varsa komşu inşaatlarda görülenleri paylaşırsan teklif daha doğru çıkar.

Sık sorulanlar

Her bahçe havuzu için zemin etüdü raporu zorunlu mu?

Resmi tebliğ, zemin ve temel etüdünü bina ve bina türü yapılar için zorunlu sayar. Havuzun için rapor istenip istenmeyeceği ruhsat sürecine ve belediyene bağlıdır; bunu belediyeden yazılı öğren.

Havuzun yanındaki ağacın kökleri kazıyı etkiler mi?

Etkileyebilir. Kazı kök bölgesine girerse kökler kesilir ve ağaç zarar görebilir; kalın kökler kazıyı da yavaşlatır. Korumak istediğin ağacı kazıdan önce ekibe göster ve havuzun ağaca mesafesini kazıdan önce konuş.

Model Havuz fiyatına kazı ve taban betonu dahil mi?

Standart paket fiyatı gövdeyi, lineri, sirkülasyonu, merdiveni, nakliyeyi ve montajı kapsar. Kazı, hafriyat ve taban betonu pakete dahil değildir; bu işleri sen yaptırırsın. Model Havuz ölçüsünü ve tarifini verir, hazır zemine montaj yapar.

Kaynaklar

  1. Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları ve Rapor Formatına Dair Tebliğ, Resmî Gazete 9 Mart 2019, sayı 30709
  2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kazı işlerinde tehlike ve riskler (Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği özeti)
  3. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, madde 13 ve 23
  4. U.S. Geological Survey, suyun yoğunluğu

Yazan: Model Havuz. Güncelleme: . Bu yazıdaki fiyatlar sitedeki fiyat listesinden alınır; fiyatlar ve paket içeriği güncellenebilir.

Rehber

Diğer yazılar.

Tüm rehber yazıları